Cái chết vì làm thêm giờ ở Nhật Bản

Từ năm 2016, Oizumi phải đảm nhận phần việc của hai người. Anh đã làm thêm 123 giờ/tháng trước khi qua đời.

Tomoo Oizumi phụ trách sửa chữa và bảo trì máy móc tại văn phòng kinh doanh Matsumoto tại Sodick, Tokyo.

Sau khi một đồng nghiệp nghỉ việc vào giữa năm 2016, Oizumi phải đảm trách lượng công việc gấp đôi. Từ đó, ngày nào anh cũng phải tăng ca, theo Mainichi.

Trong cuộc họp nội bộ vào ngày 21/4/2017, Oizumi bị cáo buộc làm giả hồ sơ để đòi tiền làm thêm giờ. Người đàn ông này bị sếp chất vấn hết lần này đến lần khác.

Mặc dù không lâu sau đó Oizumi được minh oan bởi một nhân viên khác, người sếp đã không đưa ra bất kỳ lời xin lỗi nào.

chet vi lam viec qua suc anh 1

Vợ của Tomoo Oizumi giữ chìa khóa ôtô của chồng, thứ mà cô luôn mang theo như một tấm bùa hộ mệnh. Ảnh: Fumie Togami/Mainichi.

Cuối tháng 4/2017, Oizumi biến mất cùng với con gái lớn Ena, lúc đó 7 tuổi. Hơn một tuần sau, thi thể của họ được tìm thấy trong một chiếc ôtô chở khách ở thị trấn Oguni, tỉnh Yamagata.

Kết quả điều tra, khám nghiệm cho thấy người đàn ông này đã tự sát.

Văn phòng kiểm tra tiêu chuẩn lao động xác nhận Oizumi bị trầm cảm vào thời điểm đó. Anh đã phải làm thêm 123 giờ/tháng trước khi qua đời.

Ai chịu trách nhiệm?

Tại Nhật Bản, những trường hợp tử vong tương tự như Oizumi nhiều đến nỗi được khái quát thành hiện tượng mang tên "karoshi".

Thuật ngữ tiếng Nhật này dùng để chỉ những người chết vì làm việc quá sức. Theo luật Nhật Bản, ngưỡng để phán quyết một trường hợp tử vong do làm việc quá sức là 80 giờ làm thêm/tháng.

Một khi được xác nhận chết do làm việc quá sức, người nhà nạn nhân có thể yêu cầu chủ lao động bồi thường. Tuy nhiên, quá trình chứng minh nguyên nhân tử vong có thể mất rất nhiều thời gian.

Trong trường hợp của Oizumi, hơn 4 năm sau gia đình của anh mới nhận được lời xin lỗi từ Sodick.

"Chúng tôi xin gửi lời xin lỗi và lời chia buồn sâu sắc nhất tới tang quyến. Chúng tôi sẽ xem xét các biện pháp để ngăn chặn việc tái diễn".

Karoshi là thuật ngữ dùng để chỉ những cái chết do làm việc quá sức ở xứ sở mặt trời mọc. Ảnh: Dreamstime.

chet vi lam viec qua suc anh 2

Karoshi là thuật ngữ dùng để chỉ những cái chết do làm việc quá sức ở xứ sở mặt trời mọc. Ảnh: Dreamstime.

Năm 2017, công ty này chấp nhận bồi thường, song từ chối nhận trách nhiệm.

Tương tự, một nhân viên công nghệ thông tin 28 tuổi đã tử vong do xuất huyết não sau khi làm thêm 87 giờ/tháng vào năm 2017.

Một năm sau, văn phòng tiêu chuẩn lao động địa phương đã công nhận đây là cái chết do làm việc quá sức.

Tuy nhiên, đến hiện tại, người nhà nạn nhân vẫn chưa nhận được bất kỳ lời xin lỗi hay khoản bồi thường nào từ phía công ty.

"Tôi đang yêu cầu công ty phải chịu trách nhiệm và đảm bảo rằng không ai khác trở thành nạn nhân theo cách này. Tuổi trẻ của một người không bao giờ quay lại lần thứ hai, vì vậy hãy để người trẻ làm việc và hưởng thụ đúng cách", người thân nạn nhân cho biết.

Thay đổi

Cuối tháng 6, chính phủ Nhật Bản có kế hoạch khuyến khích các công ty để nhân viên chọn làm việc 4 ngày/tuần thay vì 5 ngày.

Mục tiêu của kế hoạch này là cải thiện sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cho những người có trách nhiệm chăm sóc gia đình hoặc cần thêm thời gian nghỉ ngơi để học kỹ năng mới.

Trong số các nền kinh tế lớn, nhân viên Australia, Canada, Italy và Mỹ làm việc nhiều giờ hơn người Nhật, theo khảo sát của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế.

Nhưng thị trường lao động của Nhật Bản vẫn nổi tiếng cứng nhắc do người lao động có ít ngày nghỉ hơn so với các nước phát triển khác và dịch chuyển lao động vẫn ở mức thấp.

Theo một cuộc khảo sát được thực hiện trên 4.000 công ty của Bộ Lao động vào năm ngoái, 8,3% trong số này đã cho nhân viên của họ nghỉ nhiều ngày hơn.

Chính sách làm 4 ngày/tuần nhận nhiều ý kiến trái chiều tại Nhật Bản. Ảnh: Issei Kato/Reuters.

chet vi lam viec qua suc anh 3

Chính sách làm 4 ngày/tuần nhận nhiều ý kiến trái chiều tại Nhật Bản. Ảnh: Issei Kato/Reuters.

Công ty dịch vụ thương mại điện tử và Internet Yahoo bắt đầu cho phép nhân viên, những người cần nhiều thời gian hơn để chăm sóc sức khỏe, được nghỉ 3 ngày/tuần vào tháng 4/2017.

Người phát ngôn của Yahoo cho biết: "Thay đổi này đã rất được hoan nghênh. Một số nhân viên nói rằng giờ đây họ có nhiều thời gian hơn cho gia đình, con cái".

Tuy vậy, Hisashi Yamada, Phó chủ tịch Viện nghiên cứu Nhật Bản, cho biết ông không mong đợi kế hoạch làm 4 ngày/tuần sẽ nhanh chóng lan rộng khắp Nhật Bản, bởi làm ít ngày hơn không có nghĩa căng thẳng, áp lực sẽ giảm bớt.

Kể cả khi được chính phủ thúc đẩy, điều này sẽ khiến việc quản lý và đánh giá nhân sự trở nên phức tạp hơn.

"Giả sử, nếu nhân viên nhận công việc thứ hai, người quản lý sẽ khó biết tổng thời gian họ làm việc và đánh giá công bằng. Còn từ quan điểm của nhân viên, không ai muốn thu nhập từ công việc chính giảm xuống", ông Yamada nói.

2.033 

Ya Uy Trần Hải Nam Nguyễn Trần Hạo Hạo Lưu Ngọc Minh Ngô Quyền Đỗ Tiến Đạt Cao Ngọc Hùng Thái Công Thức Nguyễn Bá Phương Trần Hải Anh Nguyễn Long Hải Trần Hùng Nam ngoc ngo Hà Quang Sơn Huỳnh Biên Cương Bùi Tùng Lâm Nguyễn Kim Long Phan Văn Tăng Lê Anh Văn Vũ Xuân Đô Nguyễn Anh Tuấn Lưu Việt Anh Minh Bình Phạm Nguyễn Minh Toàn Nguyễn Minh Đức Đỗ Văn Kiên Trần Hữu Quang Trần Vũ Mai Linh Phạm Minh Nhựt Nguyễn Văn Lập Đỗ Đình Thiện Duy Anh Nguyễn Phạm Ngọc Hoàng Long Tuấn Anh Nguyễn Thành Phát Hoàng Trần Anh Minh Võ Trường Thanh Nguyễn Thị Oanh Nguyễn Ngọc Hà Hà Thị Phương Thảo NGUYỄN THỊ CẢNH DƯƠNG Nguyễn Thị mỹ Liên Lê Mai Trúc Tiên Phạm Thị Hương Ly Đỗ Lê Kiều Ngân Nguyễn Thị Thanh Vân Dương Thùy Ngân Nguyễn Thị Phương Phan Hoàng Yến Nguyễn Thị Bích Vân Đỗ Mai Anh Phạm Phương Lê Lâm Mộng Tú Quyên Trần Thị Diễm Nguyễn Thị Ánh Nguyễn Thị Minh Đặng Hoàng Anh Trường Nguyễn Hà Chi Đỗ Nguyễn Phương Thảo Đoàn Thị Ngọc Mai Nguyễn Phương Hoài GIAN HIEN DENH Hồ Thị Kim Ngân Lê Thị Mỹ Duyên Lê Thị Thanh Xuân Anh Hoàng Trần Trang Nguyễn Thùy Linh Sa Thuý Hằng Nguyễn Kim Mai Nguyễn Thị Linh Nguyễn Ngọc Thị Ánh Vân Tô Thùy Chiêm Lê Mai Thảo Lê Thị Mỹ Duyên Huỳnh Tuyết Ngân Nguyễn Thị Phương Uyên Nguyễn Thị Vân Anh Nguyễn Thị Phương Thúy Lê Thị Thùy Trang Hoàng Thị Mỹ Hằng Trần Lê Hương Giang Đoàn Nhựt Anh Nguyễn Thị Thanh Tuyền Mỹ Hậu Phạm Kiều Thị Thùy Vy Đinh Thùy Trinh Nguyễn Thị Thanh Thanh Nguyễn Mai Anh Nguyễn Hồng Anh Nguyễn Thu Thảo Trần Thị Thơm Võ Ngọc Diệp Đỗ Thị Ngọc Châu Hoàng Trần Phương Dung Trần Thị Bảo Mỹ Nguyễn Thị Minh Ngọc Đặng Thị Ngân Nguyễn Thị Thuỳ Dung Nguyễn Thị Thùy Dung Hoàng Thị Minh Khiêm Hoàng Thị Hải Yến Hà Thị Mỹ Duyên Nguyễn Thị Hồng Anh