Đọc “Việt án lần theo trang sử cũ” xem người xưa xử án

“Việt án lần theo trang sử cũ” là tác phẩm mới xuất bản của Nhà nghiên cứu Trần Đình Ba, cộng tác viên thân thiết của Tạp chí Luật sư Việt Nam. Tác phẩm được Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành mới đây.

Với dung lượng 480 trang, Việt án lần theo trang sử cũ của Trần Đình Ba là một tác phẩm dày dặn về những vụ án đã từng xảy ra trong lịch sử nước Việt từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIX với hơn 60 vụ án được tác giả chọn lọc, trình bày ngắn gọn và chia theo tiến trình thời gian. Nội dung của sách được chia làm ba phần với từng vụ án cụ thể từ dân sự đến hình sự để bạn đọc dễ tiếp cận với từng thời kỳ lịch sử có vụ án xảy ra.

 tac-pham-viet-an-lan-theo-trang-su-cu-5bef58c8ac66c
Tác phẩm “Việt án lần theo trang sử cũ”.

Đọc qua hơn 60 vụ được trình bày trong sách, có thể thấy các vụ án được tác giả trình bày khá chi tiết dựa các nguồn tài liệu lịch sử của các triều đại, hoặc các nghiên cứu liên quan sau này. Từ những vụ án được điểm tên, độc giả có thể dễ dàng đọc từng vụ án cụ thể mà mình quan tâm để từ đó rút ra được đôi điều qua nội dung tác phẩm.

Các vụ án diễn ra ở khắp mọi nơi, từ địa phương (án trộm giấy, phá toán cướp truông nhà Hồ của Nội tán Nguyễn Khoa Đăng, án Trịnh Đường ở Hà Tiên,…) cho tới trong triều đình (án phạt Hành khiển Trương Hán Siêu, án Trịnh Xuân đảo chính,…), thậm chí là qua bang giao (án sứ thần Nguyễn Tông Trụ lộ việc nước khi đi sứ)…

Việc phạm tội thời xưa diễn ra từ lĩnh vực dân sự như vụ Hoàng giáp Nguyễn Mại xử việc dân mất trộm màn, hay vụ nói xấu mà bị phạt tiền của Trương Hán Siêu… cho tới lĩnh vực hình sự như vụ Huỳnh Công Lý tham ô bị vua Minh Mạng xử tội chết, vụ đảo chính bất thành của Hồng Bảo…; từ tội nhẹ cho tới trọng tội và tương ứng với đó là những hình phạt thích đáng dành cho tổ chức, cá nhân phạm tội theo luật nước nhà như phạt trượng (trường hợp Nguyễn Thông), thu hồi tiền bạc tham nhũng (Nguyễn Xí, Nguyễn Sư Hồi) cho tới bị lưu đày (Vũ Trinh) hay chịu án tử (Lê Sát, Lê Ngân, Nguyễn Văn Thành)...

 Những vụ án đa phần được xét xử theo luật nước như Quốc triều hình luật thời Hậu Lê, hoặc Hoàng Việt luật lệ thời nhà Nguyễn. Nhưng cũng có lúc tùy vào tính chất vụ án, sự vụ cụ thể và thậm chí là cả sự cảm tính của quan xử án mà không phải vụ án nào cũng nhất nhất theo luật định. Điều này có thể thấy rõ qua các vụ án có sự quyết định cuối cùng của nhà vua, ví dụ như vụ Nguyễn Sư Hồi làm thơ vu cáo đồng liêu, vụ Nguyễn Khản bị chúa Trịnh Sâm kết tội, vụ Lê Quý Kiệt con Lê Quý Đôn bị án nhờ người thi hộ… hoặc một số vụ án do bất đắc dĩ mà quan xử án phải thay đổi kết quả xét xử theo hướng gia giảm cho bị cáo như vụ án Quốc lão Phạm Công Trứ xử viên tù trưởng, vụ Thượng thư Nguyễn Văn Giai xử con rể chúa Trịnh. Và không phải vụ án nào cũng được xét xử đúng người đúng tội. Có những vụ án mà theo ghi chép của sử sách, lộ rõ việc oan sai của người bị kết tội, nhưng ở thời điểm xảy ra vụ án thì do quyền lực, do mưu đồ chính trị nào đó kết quả của vụ án đã bị bẻ cong. Có thể thấy được điều đó qua án oan của Trần Quốc Chẩn thời Trần, Thái tử Lê Duy Vỹ thời Lê Trung hưng.

Ngoài những cảm nhận ở trên có thể rút ra khi đọc các vụ án trong Việt án lần theo trang sử cũ, tùy vào cảm nhận của độc giả, nhất là với những ai hoạt động trong lĩnh vực tư pháp, chắc chắn sẽ thấy có những điều gần gũi hoặc điều gì đó có thể học hỏi, tìm hiểu không chỉ về cách xử án, luật pháp thời xưa, mà còn có thể là ở kỹ thuật điều tra, phá án của cha ông, ở đạo đức của quan xử án, ở việc chấp pháp bắt gặp đâu đó trong tác phẩm này.

BBT

Theo Luật Sư Việt Nam
2.391 

Đặng Khánh Hùng Trần Mạnh Chung Nguyễn Minh Việt Nguyễn Hùng Dương Phạm Văn Chính Trần Bảo Hoàng Huỳnh Gia Bảo Nguyễn Minh Tuấn Công Huy Phạm Phạm Minh Tuấn Nguyễn Trí Dũng Trần Trúc Lê Quỳnh Ngô Hiệp Ý Phan Tuấn Đạt Nguyễn minh hải Lương Hoàng Dương Mai Việt Huy Lê Quang Định Lâm Quốc Việt Trần Xuân Tú Trần Thế Anh Minh Phương Tạ Quang Vinh Trịnh Tuấn Anh Mai Duy Toàn Trịnh Minh Đăng Trương Vô Kỵ Ngô Văn Đài Tô Vĩ Toàn Đặng Thị Kiều Trinh Vũ Phương Trà Đoàn Huỳnh Thu Trang Nguyễn Thị Cẩm Tú Trần Nguyễn Mỹ Duyên Ngô Thúy Hoa Trần Thị Dinh Nguyễn Thị Huệ Lê Hoàng Trâm Phạm Thị Hồng Ngân TRẦN MINH THẢO Nguyễn Thị Phượng Trần Thị Dinh Trương Ngọc Như Tiến Thị Thu Huyền Quỳnh Lam Đỗ Thị Hà Bùi Thị Thùy Dung Ngô Vũ Thảo Vy Nguyễn Ngọc Tú Dương Thị Bích Hồng Phan Văn Tú Vũ Thuỷ Tiên Lê Thị Thúy Duy Ngô Nguyễn Thiên Duyên Trịnh Thị Xuân Thủy Phạm Thị Quy Đào Thị Thu Hồng Bùi Thị Hồng Nguyên Trần Thị Hậu Huỳnh Thùy Như Huỳnh Nguyễn Kim Phượng Phạm Thị Trà My Trương Thị Bích Trâm Đào Thị Khánh Linh Phùng Thị Hồng Ngọc Trần Thị Diễm Hằng Lê Thị Hoài Thu Nguyễn Thị Ngọc Thảo Nguyễn Thanh Thủy HỒ NGUYỄN PHƯƠNG NGHI Nguyễn Thanh Tú Nông Thị Vân Nguyễn Hà Anh Phạm Thị Ngọc Tuyết Cao Thị Diệu Nguyễn Thị Thanh Hải Đào Thị Kiều Diễm Phương Nghi Văn Thị Phương Phạm Thị Phương Thanh Nguyễn Thị Lan Đỗ Thanh Hương Đỗ Thị Hường Phạm Thị Chuyền Nguyễn Thị Tuyết Trinh Nguyễn Hồng Nhi Lê Diễm Hương Trần Thu Thảo Trần Thị Ngọc Diễm Nguyễn Kim Khoa Nguyễn Thị Hằng Hoàng Kiều Thu Ma Thị Bích Ngọc Võ Minh Thư Đinh Vũ Mai Anh Trần Thị Hằng Nguyễn Thị Vân Hồng Lê Diệu Linh Tiêu Hồng Tú My Hoàng Thị Kim Nhung Nguyễn Thị Mai Thùy Phạm Thị Thu Hương Nguyễn Thị Đào Nguyễn Phương Thảo Nguyễn Thủy Tiên Trần Thị Ngọc Phương Linh Thị Chinh Lưu Nhật Mai Trần Thị Linh Nguyễn Thị Lệ Hằng Nguyễn PhươngAnh Võ Thị Kim Chi Hồ Cảnh Xuân Diệp Thị Thu Hằng Châu Thị Mỹ Duyên Nguyễn Bảo Duyên Đặng Ái Duy Đặng Thanh Nhật Vy Đỗ Thị Mai Võ Thị Cẩm Mỹ Đỗ Huyền Trân Võ Thị Ly