Hợp đồng dân sự và Hợp đồng thương mại: Sự khác nhau & Hệ quả pháp lý

Việc xác định một hợp đồng là hợp đồng dân sự hay hợp đồng thương mai có ý nghĩa khá quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của các bên tham gia vì luật điều chỉnh cho 2 loại hợp đồng này là khác nhau.

Việc xác định đó là loại hợp đồng nào là do bản chất của hợp đồng quyết định (chủ thể, mục đích ký kết) chứ không phải do ý trí chủ quan của người ký. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn còn lầm lẫn về vấn đề này, rất nhiều doanh nghiệp cứ hễ ký hợp đồng là ghi thẳng "Hợp đồng kinh tế' hoặc "Hợp đồng thương mại" và nghĩ rằng "nó" sẽ là hợp đồng thương mại.
 

1. Những điểm giống nhau giữa hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại:

- Đều là những giao dịch có bản chất dân sự, thiết lập dựa trên sự tự nguyện, bình đẳng và thỏa thuận của các bên;

- Đều hướng tới lợi ích của mỗi bên và lợi ích chung của các bên tham gia giao kết hợp đồng;

- Hai loại hợp đồng này có một số điều khoản tương tự như: Điều khoản về chủ thể; đối tượng của hợp đồng; giá cả; quyền và nghĩa vụ của các bên; phương thức thực hiện; phương thức thanh toán; giải quyết tranh chấp phát sinh nếu có.

 

Image result for contract

- Về hình thức của hợp đồng:

+ Một số hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại có thể giao kết bằng miệng (thực hiện chủ yếu qua sự tín nhiệm, giao dịch được thực hiện ngay hoặc những giao dịch đơn giản, có tính phổ thông, đối tượng giao dịch có giá trị thấp);

+ Hoặc bằng văn bản (được thực hiện chủ yếu ở những giao dịch phức tạp, đối tượng của hợp đồng có giá trị lớn hoặc do pháp luật quy định phải thực hiện bằng văn bản như: Vay tiền tại tổ chức tín dụng, bảo hiểm... (nhưng không có mục đích lợi nhuận). Đối với hình thức hợp đồng này tùy từng hợp đồng cụ thể pháp luật quy định bắt buộc phải công chứng hoặc thị thực mới hợp lệ (như mua bán nhà ở, chuyển nhượng quyền sử dụng đất...). Ngoài ra những Trường hợp pháp luật không quy định bắt buộc phải công chứng thì các bên vẫn có thể thỏa thuận công chứng hoặc có sự chứng kiến của người làm chứng nhằm làm cho hợp đồng có giá trị pháp lý cao. Các loại văn bản cũng được coi là hợp đồng nếu hai bên giao kết gián tiếp bằng các tài liệu giao dịch như: Công văn, điện báo, đơn chào hàng, đơn đặt hàng và được sự đồng ý của bên kia với nội dung phản ảnh đầy đủ các nội dung chủ yếu cần có và không trái pháp luật thì được coi là hợp lệ.

+ Hợp đồng cũng có thể được giao kết bằng hành vi cụ thể: Thông thường đây là một dạng quy ước đã hình thành trên cơ sở thông lệ mà các bên đã mặc nhiên chấp nhận.
 

2. Những điểm khác nhau (nhằm phân biệt hợp đồng dân sự và hợp đồng kinh doanh- thương mại):

- Về chủ thể giao kết hợp đồng: Đối với hợp đồng dân sự: Chủ thể là các cá nhân, tổ chức (có thể có hoặc không có tư cách pháp nhân). Trong khi đó, đối với hợp đồng thương mại, chủ thể phải là cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh (thương nhân). Như vậy, cần lưu ý về tư cách chủ thể khi thiết lập các giao dịch thương mại (tư cách thương nhân, tư cách pháp nhân, người đại diện hợp pháp…) nhằm tránh trường hợp hợp đồng thương mại vô hiệu do không hợp pháp về chủ thể.

- Về mục đích của hợp đồng: Hợp đồng dân sự nhằm mục đích tiêu dùng trong khi mục đích hướng tới của hợp đồng thương mại chính là lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh thương mại. Việc xác định một hợp đồng có hay không mục đích kinh doanh thương mại có ý nghĩa đối với việc xác định văn bản pháp luật áp dụng điều chỉnh cho phù hợp (ví dụ hợp đồng chịu sự điều chỉnh của Bộ luật dân sự và các văn bản hướng dẫn hay Luật thương mạiLuật doanh nghiệp, Luật đầu tư…).

- Về một số điều khoản của hợp đồng: Một số điều khoản của hợp đồng thương mại có nhưng hợp đồng dân sự không có như: Điều khoản vận chuyển hàng hóa; điều khoản bảo hiểm;…

- Về cơ quan giải quyết tranh chấp: Đối với tranh chấp thương mại phát sinh, nếu các bên không tự giải quyết được thì có thể nhờ cơ quan tòa án hoặc trọng tài giải quyết theo sự lựa chọn của các bên. Trong khi đó, đối với tranh chấp dân sự trọng tài không có thẩm quyền giải quyết mà các bên chỉ có thể đưa ra cơ quan tòa án.

- Một số giao dịch dân sự và giao dịch thương mại phổ biến đối với DN: Giao dịch dân sự: Hợp đồng thuê trụ sở; kho bãi; nhà xưởng; hợp đồng thuê tài sản; hợp đồng mua trang thiết bị sử dụng nội bộ DN; hợp đồng xây dựng, sửa chữa…Giao dịch thương mại: Hợp đồng cung ứng dịch vụ; hợp đồng mua bán hàng hóa…

Trên đây là một số điểm giống và khác cơ bản giữa hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại cũng như ý nghĩa thực tiễn của việc phân biệt 2 loại hợp đồng này./.

Theo Luật sư Phạm Tuấn Anh
2.171 

Nguyễn Quang Hưng Hồ Ngọc Đô Võ Thành Trung Trương Văn Dũng Lục Văn Tuấn Trần Xuân Vũ Nguyễn Anh Hiếu Lê Chí Nhuận Trương Xuân Dương Nguyễn Phước Lộc Nguyễn Tấn Lực Lucifer Võ Lê Nhật Thông Lê Phú Phúc Nguyễn Hoàng Hưng Trần Bá Tú Thạch Huỳnh Nhung Hoàng Thế Đức Đào văn phương Nguyễn Tuấn Linh Phạm Từ Thiện Tâm Nguyễn Anh Tuấn Nguyễn Thành Danh Nguyễn Đình Tùng Thạch Huỳnh Nhung Nguyễn Lương Đạt Nguyễn Huy Hoàng Nguyễn Hữu Thịnh Hoàng Nguyễn Tiến Đạt Bùi Văn Vủ Linh Võ Thanh Thái Thị Vương Hà Huỳnh Thị Mỹ Hạnh Trần Huyền Nhật Hạ Nguyễn Thị Quyên Nguyễn Hoàng Yến Hoàng Thị Lan Anh Trần Thị Trúc Linh Lê Đặng Tố My Tiêu Hoàng Mỹ Phụng Nguyễn thị Lệ Nguyễn Thị Phương Thảo Nguyễn Thị Quỳnh Như Vũ Bảo Uyên Trần Nguyễn Thủy Tiên Phạm Vũ Hoài Thương Trần Thị Hải Yến Mai Thị Tươi Phạm Quỳnh Anh Phạm Mỹ Nhật Anh Nguyễn Thị Thu Hà Lưu Thị Như Ý Nguyễn Thị Kim Thanh Trần Huyền Ngọc Hạ Võ Thị Ngọc Thanh Nguyễn Diệu Hoa Lương Minh Hằng Nguyễn Thị Đinh Kông Hà Thị Diệu Trần Thị Trà Giang Nguyễn Thị Ngọc Mai Nguyễn Thị Minh Hiền Lê Thị lương Hoàng Thị Lan lê thị như yến Le Bich Hop Võ Thị Châu Phí Thảo Nhung Nguyễn Thị Mai Phương Vi Thị Dung Hồ Thị Diệu Lành Tân Thị Thanh Thảo Lý Hồ Trần Thị Kim Ngọc Lê Thúy Hồng Phạm Ngọc Mai Bùi Hoài Thanh Trúc Đặng Thị Bích Hà Nhâm Thị Diệu Linh Lê Thái Nguyệt Mai Hồng Nhung Phạm Thị Thúy Quỳnh Đỗ Thị Hiền Hồ Vũ Minh Phương Lê Ngọc Bảo Ngân Lê Thị Kiều Mai Nguyễn Ngọc Thanh Hằng NÔNG THỊ HOÀI THANH Triệu Thị Yến Nguyễn Thị Thu Nguyễn Thị Hoàng Mỹ Trần Thị Yến lê thị như yến Võ Thị Mỹ Linh Nguyễn Thị Thu Nguyễn Như Vân Nguyễn Thị Nhiễu Vi Thị Hồng Liên Nguyễn Kim Thoa Bùi Thị Nguyên Phượng Nguyễn Thị Ngọc Hà Lê Thị Bích Hiền Đinh Mai Thơm Bùi Thị Út Thơ Nguyễn Thị Gấm Đặng Thị Phương Thảo Ngô Thị Phương Trinh TRAN UYEN LY Mai Thị Hồng Vân Hồng Bảo Trân Nguyễn Thị Thanh Huyền NGUYEN THI LAM OANH Nguyễn Huỳnh Phước An Nguyễn Phương Thảo Đặng Ngọc Trâm