Hướng tới “Hải quan 4.0”

Hải quan là một trong những lực lượng đi đầu cải cách, hiện đại hóa, hướng tới “hải quan 4.0”. Nhân dịp Xuân mới Kỷ Hợi, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn đã chia sẻ với Nhân Dân điện tử về những đột phá này.


Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn

Phóng viênĐược biết cải cách, hiện đại hóa (CCHĐH) hải quan là một chủ trương lớn được ngành Hải quan kiên trì thực hiện trong suốt thời gian qua, xin đồng chí cho biết những kết quả nổi bật mà ngành đã đạt được khi thực hiện mục tiêu này?

Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn: Ngành Hải quan đã thực hiện CCHĐH từ rất sớm (2003), đặc biệt triển khai mạnh mẽ trong 10 năm trở lại đây, và đến nay đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần đưa ngành Hải quan trở thành một trong những cơ quan quản lý nhà nước đi đầu trong việc triển khai thành công một loạt hoạt động mới, mang tính đột phá. Những kết quả mà ngành Hải quan đã đạt được rất nhiều, nhưng có thể kể tới một số hoạt động nổi bật như ngành đã xây dựng được Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2020 và cơ bản hoàn thành 5 mục tiêu chiến lược đề ra, trong đó thay đổi căn bản phương thức thực hiện thủ tục hải quan từ truyền thống, bán điện tử sang phương thức điện tử; nghiên cứu, xây dựng nền tảng cơ bản triển khai Cơ chế một cửa ASEAN.

Cùng thời gian này, đội ngũ cán bộ công chức hải quan đã được đào tạo bài bản, tinh nhuệ hơn trước, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình hội nhập quốc tế. Với việc đánh giá hiệu quả hoạt động bằng hệ thống chỉ số, Tổng cục hải quan là cơ quan đầu tiên xây dựng phương pháp luận về đánh giá hiệu quả hoạt động trên cơ sở hướng dẫn của Tổ chức hải quan thế giới, đồng thời cũng là cơ quan đầu tiên tổ chức triển khai các hoạt động đo thời gian giải phóng hàng, khảo sát mức độ hài lòng của doanh nghiệp trên toàn quốc và đánh giá hiệu quả hoạt động của ngành thông qua hệ thống chỉ số hàng năm.

Theo Báo cáo thường niên về môi trường kinh doanh năm 2017 của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam giữ vững vị trí trong bốn nước dẫn đầu trong ASEAN về chỉ số giao lưu hàng hóa qua biên giới với chi phí và thời gian thông quan. Đó là sự động viên, khích lệ rất lớn.

Chúng tôi xác định cải cách thủ tục hành chính là thường xuyên, liên tục, hiện đại hóa là theo kế hoạch, có lộ trình, đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bởi vậy, trong thời gian tới, công tác CCHĐH của ngành sẽ tiếp tục phải được đẩy mạnh và đi vào chiều sâu.

Phóng viên: Được biết ngành Hải quan cũng là một trong những ngành đi đầu trong việc triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN, ông có thể cho biết tiến độ của việc triển khai hiện đã đạt đến mức độ nào và ngành Hải quan có gặp phải khó khăn gì cần tháo gỡ không?

Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn: Được giao là Cơ quan thường trực của Ủy ban chỉ đạo quốc gia về Cơ chế một cửa ASEAN, Cơ chế một cửa quốc gia và tạo thuận lợi thương mại, trong thời gian vừa qua, Tổng cục Hải quan đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành triển khai nhằm tạo thuận lợi thương mại. Điều đó được thể hiện ở những nội dung cụ thể sau:

Thứ nhất, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành hoàn thành trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động thúc đẩy Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, cải cách công tác kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và tạo thuận lợi thương mại giai đoạn 2018 – 2020 ban hành theo Quyết định số 1254/QĐ-TTg ngày 26-9-2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai, tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định về thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong đó quy định rõ trách nhiệm của các Bộ quản lý chuyên ngành trong việc thực hiện các quy định về kiểm tra chuyên ngành.

Thứ ba, tích cực phối hợp, đôn đốc các Bộ, ngành rà soát, thống nhất quy trình nghiệp vụ, chỉ tiêu thông tin, phát triển phần mềm, kết nối mạng để triển khai mới các thủ tục hành chính lên Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Thứ tư, giúp việc hiệu quả cho Ủy ban 1899 trong công tác tổng hợp, báo cáo theo yêu cầu của Chủ tịch, Phó Chủ tịch, các Ủy viên và phục vụ các phiên họp của Ủy ban.

Thứ năm, với vai trò là Cơ quan thường trực, Bộ Tài chính đã tích cực và chủ động thực hiện tốt công tác điều phối đôn đốc các Bộ, ngành khẩn trương xây dựng Kế hoạch hành động chi tiết triển khai các thủ tục hành chính trên Cơ chế một cửa quốc gia.

Nhờ những nỗ lực đó, đến ngày 01-12-2018, Cơ chế một cửa quốc gia đã có 131 thủ tục hành chính của 11 Bộ, ngành kết nối, xử lý hơn 1,7 triệu hồ sơ của 25.600 doanh nghiệp. Bên cạnh việc triển khai tại các cảng biển quốc tế, Tổng cục Hải quan cũng đã phối hợp với các Bộ, ngành triển khai Cơ chế một cửa quốc gia tại các cảng hàng không quốc tế trên cả nước.

Theo Kế hoạch hành động Chính phủ đề ra mục tiêu từ tháng 7-2018 đến tháng 12-2018, Cơ chế một cửa quốc gia sẽ triển khai mới 138 thủ tục hành chính. Tuy nhiên, căn cứ kết quả làm việc và tình hình triển khai của các bộ, ngành, dự kiến đến cuối năm 2018, sẽ nỗ lực triển khai thêm được khoảng 121 thủ tục. Như vậy, đến hết năm 2018 ước tính sẽ hoàn thành 88% (121/138) so với mục tiêu nêu tại Quyết định số 1254/QĐ-TTg ngày 26-9-2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với Cơ chế một cửa ASEAN, tính từ thời điểm triển khai chính thức từ ngày 1-1-2018 đến ngày 30-11-2018, tổng số C/O Việt Nam nhận từ bốn nước ASEAN là 54.000; Tổng số C/O Việt Nam gửi sang các nước là 90.000. Ước tính việc công nhận C/O điện tử tiết kiệm được trên 2,4 triệu USD chi phí chuẩn bị hồ sơ giấy cho hàng nhập khẩu và hơn 4 triệu USD cho hàng xuất khẩu (theo tính toán sơ bộ, việc gửi, nhận C/O giấy qua đường chuyển phát nhanh mất chi phí 50 USD/01 mẫu C/O).

Không chỉ dừng lại trong khu vực, Việt Nam cũng đang đàm phán để hoàn thiện các Nghị định thư về trao đổi thông tin kết nối với Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU); thống nhất các yêu cầu kỹ thuật và chuẩn bị xây dựng hệ thống để trao đổi thông tin tờ khai hải quan, chứng nhận xuất xứ.

Việc triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và tạo thuận lợi thương mại trong thời gian vừa qua đã góp phần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ; hướng tới xây dựng Chính phủ điện tử, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Để triển khai thành công cơ chế một cửa quốc gia đòi hỏi sự chung tay, quyết liệt của nhiều bộ ngành, tuy nhiên nhiều bộ, ngành còn lúng túng, chậm trễ trong triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, trình độ phát triển công nghệ thông tin, hạ tầng kỹ thuật của các Bộ, ngành chưa đồng bộ cũng ảnh hưởng lớn đến tiến độ triển khai các thủ tục hành chính.

Phóng viên: Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mang lại cơ hội cho các nước đang phát triển, giúp rút ngắn quá trình công nghiệp hoá bằng cách đi tắt đón đầu, phát triển nhảy vọt lên công nghệ cao hơn. Hải quan là ngành gác cửa cho nền kinh tế đất nước, ông có kế hoạch gì để chủ động đi tắt, đón đầu và tham gia sâu rộng vào cuộc cách mạng này, thưa ông?

Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn: Trong nhiều năm trở lại đây, cơ quan Hải quan luôn là một trong những đơn vị đi đầu về ứng dụng công nghệ thông tin.

Theo đó, chúng tôi sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ internet kết nối vạn vật (IoT) trong quản lý, giám sát hải quan như triển khai hệ thống định vị điện tử phục vụ công tác giám sát đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải quá cảnh… Chúng tôi cũng sẽ ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (bigdata) trong công tác quản lý rủi ro, công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra phòng chống buôn lậu; ứng dụng công nghệ di động (mobility) và trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ công phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Tổng cục Hải quan cũng sẽ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chuỗi khối (blockchain) trong việc hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin và đảm bảo an ninh, an toàn thông tin; tăng cường tích hợp, kết nối các hệ thống công nghệ thông tin nhằm phục vụ công tác quản lý hải quan trong toàn Ngành.

Ngoài ra, các kết quả của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng sẽ được nghiên cứu, ứng dụng nhằm hoàn thiện môi trường làm việc điện tử trong ngành Hải quan như ứng dụng công nghệ kết nối Internet vạn vật trong việc xây dựng và triển khai hội nghị truyền hình, triển khai hệ thống lưu trữ dữ liệu điện tử tích hợp các hồ sơ nghiệp vụ của ngành Hải quan…

Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng cơ quan Hải quan điện tử, văn minh, hiện đại theo mô hình quản lý hải quan tập trung thống nhất, theo hướng dịch vụ với chất lượng quốc tế, chuẩn bị tiền đề vững chắc để xây dựng Hải quan số, đáp ứng toàn diện nhu cầu thực hiện thủ tục hải quan mọi lúc- mọi nơi- mọi phương tiện. Mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia thủ tục hải quan.

Phóng viên: Được biết, trong năm 2019, Tổng cục Hải quan sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan Diễn đàn Hợp tác Á – Âu (ASEM) lần thứ 13 với sự tham gia của 53 nước thành viên. Ông có thể cho biết với vai trò là nước chủ nhà, ngành Hải quan sẽ phải chuẩn bị gì?

Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn: Với việc chủ trì Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEM, Hải quan Việt Nam mong muốn góp phần tạo ra sự kết nối và hợp tác khu vực trong lĩnh vực hải quan trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong lĩnh vực hải quan đang diễn ra mạnh mẽ, cùng với đó là việc thế giới đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về an ninh trong chống khủng bố, vận chuyển hàng hóa nguy hại đến môi trường, xã hội với mức độ ngày càng phức tạp, tinh vi với khối lượng lớn; hay áp lực về duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh nhiệm vụ đạt được các thỏa thuận về nội dung ưu tiên trong kế hoạch hành động ASEM 2019-2020, Hải quan Việt Nam cũng sẽ đẩy mạnh triển khai công tác chuẩn bị về mặt lễ tân, hậu cần nhằm góp phần quảng bá văn hóa và đất nước Việt Nam đến bạn bè khu vực và quốc tế.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Tổng cục trưởng.

Theo công bố mới đây về xếp hạng mức độ sẵn sàng cho ứng dụng CNTT trong ngành Tài chính năm 2018, thì Tổng cục Hải quan cũng là đơn vị dẫn đầu trong xếp hạng chỉ số ứng dụng công nghệ thông tin của ngành Tài chính.

Đối với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ngày 25-5-2018, Tổng cục Hải quan đã ban hành Kế hoạch hành động để triển khai Nghị Nghị quyết số 02-NQ/BCSĐ của Ban Cán sự Đảng Bộ Tài chính về việc triển khai ứng dụng công nghệ của CMCN 4.0 trong lĩnh vực tài chính - ngân sách. 

TRỊNH MAI ANH

Theo Báo Nhân Dân
2.130 

Lê Minh Đức Trần Văn Duy Nguyễn Văn Phan Trần Lê Ngôi Mạc Kính Thi Trương Văn Núi Trần Xuân Khôi Nguyên Nguyễn Duy Phúc Phạm Duy Tân Duy Bùi Đức Nguyễn Hoàng Giang Vũ Gia Trung Nguyễn Hồng Phúc Nguễn Tuấn Nguyễn Đăng Khoa Ngô Minh Đức Nguyễn Thanh Tuyển Lê Trần Minh Thiện Nguyễn Phước Quý Hào Nguyễn Văn Nam Hồ Trần Ngọc Duy Trần Vũ Duy Bùi Duy Linh Nguyễn Anh Phương Huỳnh Thanh Tâm Đàm Hùng Mạc Kính Thi Nguyễn Văn Trung Trịnh Quang Khánh Phan Văn Tú Vinh Đăng Nguyễn KIỀU CÔNG DUY THÁI Phạm Xuân Dũng Trần Hoàng Long HOÀNG THỊ THU Trần Thu Hiền Huỳnh Quỳnh Như Nguyễn Thuỳ Trang Phạm Thị Hoài Phương Trần Thị Cẩm Vân Võ Thị Ngọc Huyền Đinh Thị Nhật Trâm Vũ Thị Tuyết Trần Thị Ngọc Thúy Mạc Mỹ Linh Lương Thị Nụ Nguyễn Thị Thanh Phương Lê Ngọc Nhi Phạm Thị Ngọc Mai Đặng Thị Hương Nhi Trương Thị Minh Trang Lữ Kim Thu Nguyễn Thị Trang Trịnh Thị Hoài Nguyễn Thị Thanh Trúc Nguyễn Ngọc Vân Anh Đào Thị Vi Hoa Dương Thị Hiên Trần Thị Hồng Phượng Trần Thị Thu Hiền Nguyễn Thị Thu Thảo Nguyễn Thị Lệ Trâm Vũ Hà Phương Đỗ Kim Hoàng Địch Thị Huệ Trần Minh Châu Sầm Phương Linh NGUYỄN THỊ THANH HƯƠNG Huỳnh Thị Thảo Nguyên Mỹ Dung Phùng Thị Đinh Khánh Linh Phạm Như Quỳnh Lê Thị Kim Anh Trương Thị Thu Hương Chu Thị Kim Chi Trần Thị Hà Vũ Hiền Lương Đào Thị Quỳnh Trần Thị Hải Anh Phạm Thị Lan Hương Phan Lê Hương Lan Trần Thị Thanh Nga Phạm Thanh Thuý Lê Thị Thu Thảo Nguyễn Thị Bích Duyên Nguyễn Minh Ngọc Trần Kim Chi Trần Thị Thuận Nguyễn Thị Lan Anh Phạm Xuân Bình Nguyễn Thị Lệ Trâm Nguyễn Kỳ Quân Nguyễn Thị Hồng Thoa Nguyễn Thị Minh Nguyệt Nguyen Phuong Thanh Trần Thị Quỳnh Trang Nguyễn Thị Ngọc Anh Thu Hồng Đoàn Thị Hoài Trinh Phùng Thị Mỹ Dung Đinh Tú Ngân Dương Hoàng Ngân Hoàng Thanh Xuân Nguyễn Ngọc Yến Nguyễn Thị Hồng Hạnh Phạm Thị Phúc Nguyễn Lan Hương Lê Thị Hồng Gấm Trần Hà Phạm Trần Thùy Trang Hoàng Thị Lâm Xuân Nguyễn Thị Thanh Duy Vũ Thị Tuyết Thu Cao Thi Cẩm Nhung