Lương tâm và trách nhiệm của luật sư

Sau những việc xảy ra, phần nào cũng cho thấy còn nhiều vấn đề phải bàn đến lương tâm và trách nhiệm của luật sư ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Trong giới luật sư, không phải luật sư nào cũng toàn vẹn và càng không phải luật sư nào cũng có lương tâm và trách nhiệm. Điều chúng tôi muốn bàn luận về cái gọi là “lương tâm” và “trách nhiệm” của luật sư.

Ảnh: Nguồn INTERNET

Ảnh nguồn: INTERNET


Lương tâm của luật sư

Đề cập đến “lương tâm” là đề cập đến một phạm trù đạo đức, đạo lý, nhân cách, phẩm chất của con người nói chung và của nghề nghiệp nói riêng. Dân luật thường hay bảo nhau rằng “lương tâm làm gì có răng” nên có khả năng sẽ không cần phải day dứt, truy vấn bản thân. Đó cũng chỉ là câu nói đùa giữa các sinh viên luật với nhau nhưng khi đi làm thì “lương tâm” đã hiện hữu ngay chính trong công việc của luật sư đang làm và nó day dứt, dày vò tâm can còn hơn cả khi nó có “răng”.

Chuẩn mực về “lương tâm” ở đây cũng rất phong phú tùy theo đặc tính cá nhân cũng như phong cách của mỗi luật sư. Tuy nhiên, nó cũng có một giới hạn nhất định trong thang giá trị đạo đức xã hội chung (giá trị đạo đức tốt đẹp phổ quát) và các giá trị đạo đức hành nghề được cụ thể hóa trong các nội quy, quy định.

Nếu một luật sư thường vỗ ngực cho rằng mình là có “lương tâm” thì liệu có để người khác phải ý kiến lợi dụng nghề nghiệp để kiếm tiền ? ở đây số người ý kiến không chỉ là số ít cá biệt mà chiếm phần “đa” trong số đó. Cũng có những luật sư vẫn âm thầm làm hết khả năng của mình nhưng cũng chưa từng nổi danh trên các mặt báo. Vừa qua, luật sư Đôn được coi là người tiên phong phát biểu về cái phạm trù này nếu làm luật sư mà thiếu lương tâm thì có lẽ “luật sư cũng không phải cuốc vườn, cuốc ruông để phụ giúp gia đình”. Điều mà luật sư đôn muốn ám chỉ đến những cá nhân có tham vọng vật chất, muốn giàu lên một cách nhanh chóng thông qua nghề nghiệp của mình. Điều này không phải là không có nhưng số lượng người có ham muốn này là bao nhiêu ? Liệu một luật sư có xe xịn, có nhà to ? có thể đánh giá được tính chất này ? Tất nhiên là phải xem nguồn gốc số tài sản đó từ đâu ra.

Giả sử một luật sư có tham vọng làm giàu từ nghề nghiệp thì chắc họ họ cũng không từ một thủ đoạn nào để làm sao “kiếm tiền” một cách nhanh nhất. Ngoài những đồng tiền chân chính, do chính công sức bỏ ra thì cũng cần phải bàn đến những đồng tiền có được ngoài công sức đó. Trong khi đó, luật sư được coi là tầng lớp tri thức, nắm và hiểu pháp luật trong lòng bàn tay thì việc mong muốn đạt được mục đích của mình cũng sẽ rất dễ dàng.

Phải chăng chúng ta không thể đánh giá được lương tâm của luật sư? Cũng do lương tâm một phần thuộc phạm trù đạo đức do chính xã hội, con người đánh giá nên khó đo được sự tín nhiệm của luật sư, nhưng mặt khác, lương tâm còn được đánh giá thông qua đạo đức nghề nghiệp được quy chuẩn trong điều lệ, nội quy, quy định pháp luật. Nhưng, than ôi những nội hàm đạo đức này cũng chỉ chung chung mà chưa lượng hóa cụ thể nên thường bỏ qua không truy xét. Chỉ đến khi luật sư có vấn đề bị tố giác, bị pháp luật xử lý chúng ta mới đưa ra kết luận về lương tâm của luật sư.

Tóm tại, chúng tôi có thể đưa ra nhận xét rằng, nghề luật sư là nghề cao quý nếu luật sư dùng kiến thức của mình để giúp cho thân chủ của mình là có đạo đức nhưng không thể dùng thủ đoạn để đẩy người khác vào vòng lao lý, không thể nhận tiền rồi đổi trắng thay đen, hay vô cảm trước nỗi đau của người khác.

Trách nhiệm của luật sư

Trách nhiệm ở đây thông thường được hiểu theo hai nghĩa tích cực và tiêu cực. Nếu theo nghĩa tích cực là nói đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn còn theo nghĩa tiêu cực là nghĩa vụ phải chấp hành. Đối với luật sư, trách nhiệm ở đây ngoài việc thực hiện chức năng nhiệm vụ theo quy định còn phải thực hiện bổn phận của mình. Suy cho cùng nó chính là nghĩa vụ, trách nhiệm, bổn phận không chỉ với Nhà nước, xã hội mà còn đối với cả thân chủ của mình.

Việc thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được đo và giới hạn trong khung khổ quy định của pháp luật (Luật Luật sư) và các quy định được cụ thể hóa trong Điều lệ, nội quy của Liên đoàn, đoàn và văn phòng luật sư. Trái ngược với điều này, “bổn phận” của luật sư lại dường như khó đánh giá như phạm trù “lương tâm” nghề nghiệp.

Trừ một số những việc rõ ràng, thì ranh giới giữa có bổn phận và thiếu bổn phận hiện nay đang là một vấn đề cần phải làm sáng tỏ và tiếp tục làm sáng tỏ. Trong phạm vi nhận thức của mình, chúng tôi thiết nghĩ “bổn phận” ở một khía cạnh nào đó nó xuất phát từ chính lương tâm, đạo đức của luật sư.

Một luật sư chân chính cần phải đảm bảo hội tụ đầy đủ cả lương tâm và trách nhiệm. Nếu chỉ có trách nhiệm mà thiếu đi lương tâm thì cũng không thể gọi là luật sư chân chính. Có thể có luật sư trách nhiệm cao nhưng tiền phải cao hoặc luật sư có trách nhiệm cao quá với thân chủ của mình nhưng lại làm tổn hại đến người khác mà lẽ ra họ không phải gánh chịu như vậy. Ngược lại, nếu luật sư chỉ có bổn phận mà thiếu trách nhiệm của mình thì công việc cũng không được thực hiện đến nơi, đến chốn.

Theo Sưu tầm
2.450