Số phận pháp lý của ông Nguyễn Bắc Son khi khai nhận hối lộ

Luật sư Vũ Quang Đức cho rằng nguồn gốc số tiền ông Nguyễn Bắc Son dàn xếp nộp lại trong hôm nay sẽ "quyết định" ông có được hưởng tình tiết giảm nhẹ hay không.

TAND Hà Nội dừng phiên tòa một ngày để cựu bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son gặp gia đình bàn cách khắc phục hậu quả của hành vi nhận hối lộ 3 triệu USD (hơn 66,5 tỷ đồng). 

Các cơ quan tố tụng cáo buộc quá trình thực hiện dự án MobiFone mua 95% cổ phần AVG, chủ tịch AVG Phạm Nhật Vũ đã nhiều lần liên hệ điện thoại với ông Son để trao đổi công việc, hối thúc thực hiện nhanh việc mua, bán. Khi hoàn thành dự án, ông Vũ đưa ông Son 3 triệu USD (hơn 66 tỷ đồng). 

Tại cơ quan điều tra, ông Son khai sau khi nhận tiền tại nhà riêng ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, đã mang lên phòng làm việc tại tầng hai. Ông xếp 3 triệu USD vào ba chiếc vali rồi cất ra ngoài ban công được quây kín bằng khung nhôm kính.

Toàn bộ số tiền, ông đưa cho con gái Nguyễn Thị Thu Huyền khoảng 10 lần, mỗi lần 300.000-400.000 USD trong những lần chị này từ TP HCM ra Hà Nội thăm gia đình. Ông dặn "không được gửi tiết kiệm, còn đầu tư vào đâu thì tùy". 

Theo cáo trạng, ông Son nhận thức số tiền trên là bất hợp pháp nên nhiều lần viết đơn xin nộp lại, tuy nhiên không nhận được sự phối hợp của gia đình. Hiện, ông mới nộp gần 600 triệu đồng do cơ quan điều tra thu được từ phong tỏa tiền gửi tiết kiệm ở ngân hàng.

Tại phiên toà sáng 17/12, ông Son phủ nhận cáo buộc nhận hối lộ, một mực khẳng định: "Tôi không nhận bất cứ khoản tiền nào". Cựu bộ trưởng cho hay "sức khoẻ yếu, tâm thần hoảng loạn, muốn giữ mạng sống" nên mới khai 3 triệu USD, chứ thực sự con số không phải như vậy.

Chỉ hơn hai tiếng sau, qua giờ nghỉ trưa, ông bất ngờ thay đổi lời khai, nói có nhận 3 triệu USD, đã dùng chi tiêu cá nhân chứ không đưa con gái. Cựu bộ trưởng giải thích "những ngày này rất căng thẳng, hoảng loạn" nên không hiểu được tâm trạng của mình.  

Trong phiên tòa 18/12, ông Son bất ngờ xin HĐXX cho được gặp gia đình để lo sớm khắc phục hậu quả vụ án. Dù vậy, ông khai không nhớ đã "tiêu 3 triệu USD nhận hối lộ vào việc gì".

Ông Nguyễn Bắc Son trong phiên tòa ngày 18/12. Ảnh: TTXVN

Ông Nguyễn Bắc Son trong phiên tòa ngày 18/12. Ảnh: TTXVN

Ngày 19/12, phân tích các động thái này của ông Son, luật sư Vũ Quang Đức (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết trong quá trình tố tụng, một người có thể khai nhiều lần dù ở giai đoạn điều tra hay tại phiên toà. Những lời khai có thể không giống nhau, thậm chí mâu thuẫn. Vì thế, việc thay đổi lời khai của ông Son không vi phạm tố tụng.

Tuy nhiên, nếu lời khai cuối cùng được xác nhận là không đúng sự thật, ông có thể bị mất tình tiết giảm nhẹ "thành khẩn khai báo" và "ăn năn hối cải". Theo nguyên tắc tố tụng, nếu bị cáo có nhiều lời khai khác nhau, HĐXX có quyền chọn lời khai để làm chứng cứ.

Cũng theo luật sư, cô Huyền thừa nhận hay phủ nhận có cầm 3 triệu USD thì lúc này việc nộp tiền sẽ khác nhau về bản chất. Giả thiết thứ nhất, ông Son giữ nguyên lời khai đã đưa tiền cho con gái và các cơ quan tố tụng chứng minh được điều này là đúng, kể cả cô này không thừa nhận, ông Son vẫn bị khép tội Nhận hối lộ. Theo điều 354 Bộ luật Hình sự, với số tiền 3 triệu USD, cựu bộ trưởng phải đối mặt mức án cao nhất là tử hình.

Bên cạnh đó, con gái ông Son có thể đối mặt việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có (điều 323 Bộ luật Hình sự 2015). Mức hình phạt cao nhất của tội này lên tới 15 năm tù nếu tài sản, tang vật phạm pháp trị giá một tỷ đồng trở lên.

Trường hợp nhận tiền từ cha nhưng không biết nguồn gốc, cô Huyền có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nhưng ở trường hợp này, cô vẫn phải nộp lại 3 triệu USD theo hình thức thu hồi.

Nếu cơ quan điều tra không thu đủ, con ông Son phải nộp bù. Việc này chỉ được coi là "nộp lại tài sản phạm tội mà có", không phải là "khắc phục hậu quả". Ông Son vì thế không được hưởng tình tiết giảm nhẹ "khắc phục hậu quả".

Giả thiết thứ hai, ông Son thừa nhận hành vi nhận hối lộ 3 triệu USD song khai không đưa cho con gái mà bản thân tiêu gì cũng không nhớ, lại liên hệ gia đình khắc phục số tiền này thì "số phận pháp lý" lại theo hướng khác.

Theo luật sư, ông dùng tài sản riêng của gia đình để nộp lại và khoản này không liên quan tiền nhận hối lộ thì sẽ được coi là "khắc phục hậu quả".

Tiền khắc phục hậu quả được nộp ở giai đoạn xét xử sơ thẩm, việc xem xét giảm án tử hình có thể được ghi nhận khi tòa tuyên án sơ thẩm. Nộp sau khi có án sơ thẩm, việc giảm án được xem xét ở cấp phúc thẩm. Khi bản án phúc thẩm có hiệu lực, việc nộp tiền và xem xét ân giảm án sẽ được thực hiện ở quá trình thi hành án.

Theo điều 40 Bộ luật Hình sự 2015: Người bị kết án tử hình về tội Tham ô tài sản, Nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản phạm tội và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn thì không bị thi hành án tử hình.

Phiên sơ thẩm xét xử 14 bị cáo có sai phạm tại dự án MobiFone mua AVG diễn ra tại TAND Hà Nội từ ngày 16 đến 31/12. Trong các bị cáo, hai cựu bộ trưởng Thông tin và Truyền thông là Trương Minh Tuấn, Nguyễn Bắc Son bị truy tố về hai tội Vi phạm các quy định về quản lý đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng (điều 220 Bộ luật Hình sự), Nhận hối lộ (Điều 354) với khung hình phạt 20 năm tù, chung thân hoặc tử hình.

Cựu chủ tịch AVG Phạm Nhật Vũ bị xét xử tội Đưa hối lộ (điều 364), đối mặt mức hình phạt 12-20 năm tù.

2.119 

Nguyễn Quang Bảo Phu Trong Dong Nguyễn Bá Đạt Nguyễn Đức Hoàng Thanh Nguyen Đỗ Đăng Quang Phạm Văn Thắng Trương Quang Vũ Nguyễn Đình Lĩnh Nguyễn Hải Nam Lưu Quang Chính Trần Việt Ninh Lê Quốc Việt Đạt Ngọc Tiến Lê Quốc Việt Nguyễn Chí Thành Bùi Vĩnh Phúc Đoàn Văn Nghĩa Nguyễn Quang Huy Lê Văn Hảo Phan Tử Nghi Trần Quang Thọ Đỗ Xuân Mạnh Nguyễn Công Ánh Đặng Trường Giang Thắng Diễm Thiên Trần Đức Thành Nguyễn Văn Miên Nguyễn Đức Sơn Nguyên Hùng Anh Lương Vũ Long Nguyễn Thanh Tân Trần Minh Hoàng Nguyễn Quốc Khánh Nguyễn Tất Thái An Hưng Nguyễn Đăng Khoa Nguyễn Năng Nguyên Khôi Nguyễn Xuân Lộc Nguyễn Bảo Tân Hồ Xuân Dũng Nguyễn Việt Nam Cái Trọng Phước Nguyễn Quang Hào Bùi Sơn Bế Văn Hồng Khang Nguyễn Ngọc Thiên Nguyễn Trần Phi Hải Lê Quang Hoà Nguyễn Trung Hiếu Võ Chí Trung Nguyễn Thanh Lâm Phạm Văn Thuận Nguyễn Trọng Thắng do hung Nhan Văn Phước Lộc Cao Hữu Tình Nguyễn Mạnh Hưởng Nguyễn Ngọc Thái Võ Đức Thanh Phạm Đức Vũ Phạm Minh Dũng Lê Thanh Tú Bùi Chấn Nam Nguyễn Văn Tiến Tạ Thị Linh Chi Phạm Thị Hải Yến Trần Thị Hoàng Yến CaDy Nguyen Nguyễn Thị Thanh Tâm Đỗ Thị Thanh Phương Nguyễn Thị Mỹ Linh Tạ Thị Nhung Khê Nữ Kim Chuyên Bùi Phương Thúy Tạ Thị Thu Hiền Đặng Thị Kiều Diễm Nguyễn Thị Lan Hương Huỳnh Thuý Anh Trần Thị Bảo Vy Võ Thị Mỹ Hòa Lừu Thị Dín Đinh Thị Thanh Diệu Phạm Thị Huỳnh Đinh Hà Trang Tô Minh Ngọc Dương Thị Hà Vòng Thị Ngọc Liên Hoàng Thị Hương Nguyễn Thị Quỳnh Nhi Ngô Thị Kim Thương Trần Thị Thu Hằng Lê Thị Lý Nguyễn Thị Ngân Thảo Loan Nguyễn Bùi Thị Thanh Minh Trần Ngọc Nhã Nguyễn Thị Hoa Bùi Huỳnh Thảo Duy Vũ Hà Thanh Phương Nguyễn Bảo Chi Tạ Thị Nhung Nguyễn Hương Giang Phạm Thị Huế Nguyễn Thị Thu Hương Trương Thị Thu Nguyệt Mai Thị Thu Huyền Quách Thị Diễm Thùy Hồ Thị Lệ Thương Lê Thị Phương Thủy Nguyễn Thị Hoa Linh Hà Thị Thu Trang Lê Thị Đang Phạm Thị Út Đẹp Nguyễn Thị Ngọc Lợi Nguyễn Thị Thủy Tiên Lê Nguyễn Hương Sen Nguyễn Thị Cẩm Tú Nguyễn Thị Ngân Hoa Hà Minh Hạnh Não Ngọc Cẩm Tú Nguyễn Thị Tân Nguyễn Thị Thanh Nguyễn Thị Thanh Trần Thị Tuyên TRẦN THỊ PHƯỢNG Phương Thúy Đỗ Thanh Diệu Thẩm Đinh Nhật Vân Anh Đinh Hòa Anh Nguyễn Thị Thanh Vân Nguyễn Phương Anh Phạm Oanh Phạm Phan Thị Mỹ Linh Lưu Trần Thảo Trang Đinh Thị Thúy Võ Thị Mỹ Phương NGUYỄN THỊ HẰNG Nguyễn Thị Vi Ngô Thị Gia Phương Nguyễn Ngát Phạm Thảo Chi Nguyễn Thị Minh Thư Trần Thị Hương Quynh Anh Nguyễn Thu Trang Trần Thu Trang Nguyễn Thị Hằng Nguyễn Khánh Linh Nguyễn Thị Bích Hảo Đỗ Thị Nhung Lê Thị Hoa Vũ Hạnh Hoa Lê Thị Hường Nguyễn Thị Hiệp Thái Kiều Phụng Đặng Nguyễn Minh Thư Phạm Thị Hiền Mai Lê Khánh Linh Nguyen Bùi Kim Dung Phan Thị Hằng Hồ Thị Hân Nguyễn Thị Linh Đỗ Thu Trang Phạm Ngọc Ánh Phạm Thị Yến Linh Đoàn Tú Trinh Đặng Hải Hà Lương Nguyễn Việt Trinh Phạm Thị Thạch Thảo Phạm Thị Nguyên Thư Võ Thị Huyền Trang Nguyễn Phạm Tú Trinh Quách Thu Phấn Trần Tuyết Linh Nguyễn Thị Huyền Trang Nguyễn Lê Thùy Trang Nguyễn Thị Tư Lê Thị Hồng Diễm Phạm Văn Tín Lê Thị Thuỷ Tiên Vũ Thị Kiều Trinh Hoàng Hải Yến Nguyễn Thị Huyền Lê Thị Hồng Như Ý Phạm Thị Kiều Oanh Lê Gia Hân Quyên Hồng Đỗ Thị Huyền Trần Thị Sâm Nguyễn Thị Kiều Nguyễn Thị Thu Hiếu Võ Thị Nguyệt Hòa Lê Thị Thuỳ Dung Thân Thị Lệ Uyên Hồ Thị Lệ Thương Nguyễn Ngọc Thảo Lam Phạm Thị Ngọc Ánh Trần Trúc Linh Trần Thị Ngọc Mai Nguyễn Thị Uyển Lann Huongg Đỗ Thị Hà Phương K Lê Hà Nhi Nguyễn Thị Hồng Nhung Vũ Thị Hiền Nguyễn Thị Ngọc Ánh Kiều Thị Chinh Nguyễn Thị Tuyết Hoa Phạm Thị Thúy Trần Thị Phương Phan Thị Quỳnh Như Nguyễn Thị Ánh Nguyễn Thị Hương Giang Trần Thị Thanh Nga Phan Thị Huyền Bùi Thị Thùy Linh Phạm Thị Hồng Nhung Huỳnh Thị Diễm Xuân Nguyễn Thị Diệu Mẫn Nguyễn Thị Hoa Nguyễn Thị Thanh Mai Nguyễn Thị My Nguyễn Phương Thảo Đào thùy linh Trần Thị Thanh Trúc Đặng Thu Huyền Nguyễn Thị Hải Ngô Thị Tố Như Nguyễn Thị Thành Vinh Nguyễn Thị Thanh Trâm Lê Lệ Hằng Hoàng Thị Duyên Trần Thị Cẩm Linh Vũ Thị Châm Nguyễn Thị Hồng Nhung Phạm Thị Thanh Tình Hồ Thị Như Hậu Lưu Thị Linh Nguyễn Thị Quỳnh Mai Phương Thảo Cao Thị Châm Anh Hà Thị Xuân