Vướng mắc trong xử lý vật chứng chưa xác định được chủ sở hữu

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự, việc xử lý vật chứng là tài sản chưa xác định được chủ sở hữu còn nhiều vướng mắc.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS năm 2015) thì việc xử lý vật chứng do Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn điều tra; do Viện kiểm sát quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn truy tố; do Chánh án Tòa án quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn chuẩn bị xét xử; do Hội đồng xét xử quyết định nếu vụ án đã đưa ra xét xử (khoản 1 Điều 106).

Chưa có quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thông báo tìm chủ sở hữu vật chứng

Trong thực tiễn thì cơ quan điều tra thường căn cứ vào quy định tại Điều 228 Bộ luật Dân sự năm 2015 và áp dụng tương tự quy định tại Điều 126 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 để ra thông báo tìm chủ sở hữu của tài sản trên phương tiện thông tin đại chúng trong một thời hạn nhất định, thường là một năm kể từ ngày ra thông báo và sau đó chuyển vật chứng sang cơ quan thi hành án để việc xử lý vật chứng sẽ do Tòa án hoặc Hội đồng xét xử quyết định.

Tuy nhiên, vấn đề vướng mắc là trình tự, thủ tục cơ quan điều tra thông báo tìm kiếm chủ sở hữu tài sản là vật chứng trong vụ án hình sự được thực hiện như thế nào thì hiện nay chưa có quy định cụ thể, dẫn đến việc thực hiện không thống nhất. Có nơi chỉ thông báo tìm chủ sở hữu tài sản trên đài truyền hình địa phương, có nơi thông báo trên đài truyền hình trung ương; số lần thông báo trên đài truyền hình cũng khác nhau, có mơi chỉ một lần, có nơi 03 lần; thời gian thông báo tìm chủ sở hữu cũng khác nhau, có nơi là 30 ngày như xử lý tang vật theo thủ tục hành chính, có nơi là 01 năm, kể từ ngày ra thông báo.

Ảnh minh họa (nguồn internet)

Vướng mắc trong giải quyết tranh chấp quyền sở hữu vật chứng trong thời gian thông báo tìm chủ sở hữu

Theo quy định tại khoản 4 Điều 106 BLTTHS năm 2015 thì trường hợp có tranh chấp về quyền sở hữu đối với vật chứng thì giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Tuy nhiên, nếu trong thời gian thông báo tìm chủ sở hữu tài sản mà có tranh chấp về quyền sở hữu tài sản thì việc giải quyết vụ án như thế nào?

Chẳng hạn, trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, có nhiều người cho rằng mình là chủ sở hữu của tài sản là vật chứng trong vụ án thì Tòa án phải tạm đình chỉ giải quyết vụ án hình sự để chờ giải quyết tranh chấp dân sự về quyền sở hữu tài sản là vật chứng hay Tòa án giải quyết vụ án hình sự trước, đối với xử lý vật chứng thì xem xét xử lý sau, khi có bản án hoặc quyết định của Tòa án về giải quyết tranh chấp quyền sở hữu đối với vật chứng. Tuy nhiên, khó khăn là Tòa án sẽ xử lý như thế nào nếu Tòa án xác định được chủ sở hữu đối với vật chứng trong khi vụ án hình sự đã được giải quyết xong.

Chủ sở hữu có phải thanh toán chi phí bảo quản vật chứng không?

Thông thường, nếu vật chứng là công cụ, phương tiện phạm tội mà không phải là vật cấm tàng trữ, lưu hành thì Tòa án sẽ quyết định tịch thu, nộp ngân sách nhà nước nếu hết thời hạn thông báo mà không tìm được chủ hữu.

Tuy nhiên nếu trong thời hạn thông báo tìm chủ sở hữu tài sản đối với vật chứng mà tìm được chủ sở hữu tài sản thì chủ sở hữu có phải thanh toán chi phí bảo quản vật chứng hay không thì cũng có quan điểm trái chiều. Có quan điểm cho rằng không phải thanh toán, có quan điểm cho rằng chủ sở hữu phải thanh toán chi phí bảo quản vật chứng trong thời gian thông báo tìm chủ sở hữu, vì nếu trong thời gian thông báo tìm chủ sở hữu, cơ quan tổ chức bảo quản vật chứng để xảy ra mất mát, hư hỏng thì phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Vật chứng dùng để phạm tội nhưng không xác định được chủ sở hữu có được coi là tài sản chưa xác định được chủ sở hữu không?

Trong thực tiễn có vụ án bị cáo điều khiển xe máy đi cướp giật tài sản. Bị cáo khai chiếc xe là do bị cáo mua của người khác nhưng không nhớ người bán họ tên gì và địa chỉ ở đâu. Còn chiếc xe thì là loại xe lắp ráp nhiều bộ phận của nhiều xe khác nên không có đăng ký theo quy định nên cơ quan điều tra không xác định được chủ hữu của chiếc xe là ai. Trong trường hợp này, có coi chiếc xe là tài sản chưa xác định được chủ sở hữu hay không.

Có quan điểm cho rằng phải coi chiếc xe là tài sản chưa xác định được chủ sở hữu, bởi vì bị cáo không có gì chứng minh mình là người mua tài sản, để đảm bảo quyền lợi của chủ sở hữu của chiếc xé và tránh việc xử lý vật chứng không đúng thì cơ quan điều tra sẽ thông báo tìm kiếm chủ sở hữu. Sau đó việc xử lý vật chứng sẽ thực hiện theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng do chiếc xe là xe lắp ráp nên không có đăng ký chủ sở hữu theo quy định. Vì vậy, bị cáo cho rằng mình là chủ sở hữu chiếc xe mà Cơ quan điều tra không có chứng cứ gì chứng minh bị cáo không phải là chủ sở hữu chiếc xe nên phải xác định bị cáo là chủ sở hữu chiếc xe. Cho nên cần phải tịch thu nộp ngân sách nhà nước chiếc xe mà không phải thông báo tìm chủ sở hữu tài sản.

Dương Tấn Thanh

Theo Kiểm sát
2.182 

Phan Quang Vinh vanmy nguyen Nguyễn Hữu Duy Nguyễn Ngọc Nguyên Nguyễn Sơn Trịnh Đình Hổ Nguyễn Hoàng Tùng Quách Đại Vũ Huỳnh Nguyễn Duy Khôi Hà Văn Quý Trần Quang Diệu Trần Minh Tú Chu Văn Xuân Lê Cảnh Đăng Khoa Nguyễn Nguyễn Thiên Phú Nguyễn Việt Dũng Lý Tiến Dũng Nguyễn Anh Tuấn Nguyễn Duy Thái Phạm Hữu Nghị Nguyễn Trường Lâm Đồng Gia Khánh Đặng Triệu Vĩ Nguyễn Văn Đức Phạm Bá Thịnh Võ Thanh Nguyên Phạm Đỗ Hải Long Phan Minh Phúc Nguyễn Trung Hoàng Hồ Chí Trung Cao Viết Thương Nguyễn Lê Hoàn Võ Chí Khang Đặng Chí Nghĩa Trần Văn Sỹ Nguyễn Bùi Minh Hoài Thư Phạm Thanh Y Vân Phạm Thị Liên Nguyễn Thị Minh Ngọc Y Sa Faty Lê Thị Vân Nguyễn Thị Bích Ngọc Nguyễn Thu Thủy Lương Thị Phương Hồ Lệ Thanh Đỗ Thị Hân Đỗ Chi Trần Thị Thanh Hòa Trần Thị Thùy Trang Vũ Thị Linh Chi Mai Nữ Hạnh Nhân Mai Anh Vũ Phan Vũ Hoài Thư Tô Thị Kim Trinh Danh Thi Thom Trần Thị Vân Oanh Phạm Thị Thúy Tiên Văn Thụy Tuyền An Nhật Linh Nguyễn Nguyễn Thụy Vũ Đặng Thuỳ Cúc Lê Thiên Ánh Ngọc Nguyễn Thị Sương Nguyễn Oanh Dương Nguyễn Huyền Trang Vũ Diễm Ly Phạm Thị Hạnh Dương Thị Kim Ngân Trần Thị Lễ Dương Hồng Nhung Đỗ Thị Ngọc Ánh Nguyễn Lê Tú Uyên Vi Bích Phương Sầm Thị Thu Cẩm Nguyễn Thị Thanh Nam Nguyễn Thị Quỳnh Như Nguyễn Thị Mỹ Hoa Nguyễn Thị Thuỳ Linh Võ Huỳnh Trinh Trương Vũ Lệ Quyên Nguyễn Thị Thuý Nhi Nguyễn Lý Xuân Thy Nguyễn Thị Khánh Huyền Trần Nguyệt Hà Nguyễn Minh Tuyền Tô Nguyễn Bích Ngọc Phạm Thị Hồng Nguyệt Trần Linh Chi Nguyễn Trần Thị Thanh Thiên Dương Thị Phượng Thấm Tạ Thị Mỹ Anh Nguyễn Thị Lành Lê Vũ Như Bảo Nguyễn Thị Quỳnh Như Nguyễn Thị Vân Vũ Minh Phương Cao Thị Lành Đoàn Thị Như Quỳnh Nguyễn Thị Hương NGUYỄN VŨ LĂM Vi Tiểu Phương Lê Thanh Ngân Nguyễn Thị Sơn Trúc Hầu Tuyết Ngân Phạm Thị Ngọc Hồng Nguyễn Thị Thúy Giảng Thị Thu Hồng Nguyễn Thị Mỹ Linh Trịnh Khánh Linh Nguyễn Thị Trinh Nguyễn Linh Đoàn Thị Mỹ Xuân Bùi Thị Huỳnh Như Phạm Mai Kỳ Duyên Hằng Vũ Vũ Thị Phương Anh Trần Hiền Phương Lục Thị Trang Nguyễn Thị Lan Thanh Hoàng Tuệ San Đinh Thị Hương Thảo Nguyễn Kim Anh Phạm Thị Ngọc Nữ Trần Thanh Uyên Hồ Thị Cẩm Nhung Đoàn Thị Như Quỳnh Trần Thị Phượng Linh Chi Võ Thị Phi Yến Hoàng Ngọc Lưu Ly Trịnh Ngọc Anh