Nếu các Công ty Luật, VPLS tiếp tục định giá thấp sinh viên Luật, sẽ có nhiều hệ lụy xã hội phát sinh

Trong vòng 02 năm trở lại đây, trên thị trường lao động xuất hiện một “công việc” mới là “thực tập sinh”. Những nơi tuyển những công việc như thế này ở các nguồn tuyển dụng mạng xã hội hay các website việc làm có rất nhiều trong đó là những tổ chức hành nghề Luật sư. Vậy việc tuyển “thực tập không lương” này có trái với quy định? Và nếu trái với quy định pháp luật thì sẽ dẫn đến những hệ lụy gì?

 

Có trái với quy định pháp luật hay không?

Sẽ có nhiều ý kiến cho rằng, “thực tập” thì không cần trả lương vì các trường đại học, cao đẳng bây giờ khi gửi sinh viên đi thực tập thì các đơn vị tiếp nhận không có nghĩa vụ trả lương. Sự so sánh này không đúng. Khi còn đi học, việc đi thực tập là một môn học mà sinh viên phải vượt qua môn mới được có điều kiện để tốt nghiệp ra trường. Sinh viên đến thực tập tại các đơn vị/tổ chức với danh nghĩa là đi “thực tập” do nhà trường gửi với giấy giới thiệu của nhà trường. Còn đối với những công việc mà một số tổ chức hành nghề Luật đăng tuyển với bảng mô tả công việc rõ rang. Thời gian có thể là full-time hoặc part-time, nhưng về mặt phúc lợi lại hoàn toàn không có, nếu có thì cũng chỉ dừng lại ở những khái niệm “hỗ trợ”, “trợ cấp học việc”

Hiện nay pháp luật lao động tại Việt Nam không hề có khái niệm “học việc” “thực tập không lương”. Vậy khi phát sinh quan hệ lao động, các đơn vị sử dụng lao động có nghĩa vụ phải trả lương tương xứng trừ khi các bên có thỏa thuận khác, đồng thời thỏa thuận đó không được trái với quy định khác của pháp luật.

Kết quả hình ảnh cho nghề luật sư

(Ảnh minh họa, Luật sư tại một phiên tòa)


Giống như hầu hết các nước trên thế giới, pháp luật Việt Nam có quy định về mức lương tối thiểu vùng. Lương tối thiểu vùng được hiểu là mức lương thấp nhất mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động làm việc ở khu vực đó, để đảm bảo cho người lao động có thu nhập để trang trải cuộc sống và tái tạo sức lao động.

Theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP thì mức lương tối thiểu vùng hiện nay được quy định như sau:

Điều 3. Mức lương tối thiểu vùng

1. Quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc ở doanh nghiệp như sau:

a) Mức 4.420.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I.

b) Mức 3.920.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II.

c) Mức 3.430.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III.

d) Mức 3.070.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

2. Địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu vùng được quy định theo đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã và thành phố trực thuộc tỉnh. Danh mục địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu thuộc vùng I, vùng II, vùng III và vùng IV được quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này.

Như vậy, khi phát sinh quan hệ lao động, mà không trả lương, hoặc trả lương nhân viên thấp hơn lương tối thiểu vùng quy định thì đơn vị sử dụng lao động đã vi phạm pháp luật.

Tại sao nhiều tổ chức hành nghề Luật lại “định giá” sinh viên Luật thấp đến như vậy?

Ý kiến của những nhà tuyển dụng về nghề Luật trên các diễn đàn về ngành Luật, cũng như các trang tuyển dụng, các nhóm trên mạng xã hội đều có quan điểm rằng: “Sinh viên Luật mới ra trường không biết làm gì hết”.

Một vài người ý kiến thì có thể không đúng, nhưng rất nhiều người có ý kiến như vậy thì chúng ta buộc phải xem xét, cân nhắc về những đánh giá này. Câu hỏi đặt ra, liệu quá trình đào tạo đại học ngành Luật có đang gặp vấn đề? 05 năm trở lại đây, các trường Đại học đua nhau mở đào tạo ngành Luật, khiến ngành Luật trở nên vô cùng “hot”, liệu về tuyển dụng và đào tạo đông lực lượng cử nhân luật như vậy có ảnh hưởng đến chất lượng cử nhân luật ra trường hay không? Hay nói về chương trình đào tạo, có quá cũ kỹ, chưa bắt kịp được xu hướng của thời đại hay không?

Chúng ta không thiếu những cử nhân luật tốt nghiệp loại giỏi ở trường nhưng khi tốt nghiệp phải làm trái ngành vì không đáp ứng được ở những công ty luật lớn với mức đãi ngộ cao, với những công ty nhỏ thì mức đãi ngộ quá ít khiến họ phải tự làm trái ngành nghề mình học để đảm bảo mưu sinh.

Những vấn đề này chỉ có Bộ Tư pháp và Bộ Giáo dục & Đào tạo mới có được câu trả lời chính xác nhất và cũng chỉ có 02 cơ quan này mới có những đánh giá đầy đủ, toàn diện nhất về thực trạng đào tạo ngành Luật hiện này.

Việc định giá thấp sinh viên Luật mới ra trường sẽ dẫn đến những hệ lụy gì?

Theo thống kê mới nhất vào năm 2019, nước ta hiện tại có khoảng 13.000 Luật sư và 5.000 Luật sư đang tập sự. Với kế hoạch đặt ra của Bộ Tư pháp, cho đến năm 2020 nước ta phải có 20.000 Luật sư, kế hoạch này đã coi như thất bại. Mặc dù trong thời gian qua, việc đào tạo nghề Luật sư đã “nới lỏng” khá nhiều khi đã “mở cửa” mới vọi cử nhân luật, không tổ chức thi tuyển đầu vào. Điều đó cho thấy, mục tiêu và nhu cầu với Luật sư trong xã hội rất cao, xã hội đang khan hiếm nguồn cung lao động trong lĩnh vực này.

Thị trường lao động cũng vận động theo quy luật cung cầu. Khi mà nguồn cung lao động không ngừng tăng, nhưng nguồn cầu lại ít. Bên cạnh đó, nguồn cung lao động bị đánh giá là “không biết gì” lại không đáp ứng được nhu cầu của các đơn vị sử dụng lao động. Điều này sẽ dẫn đến hiện tượng giá lao động trong lĩnh vực pháp lý sẽ thấp, thậm chí là tiến dần về 0.

Khi giá lao động quá thấp, thu nhập không đủ để lao động trang trải cuộc sống, tái tạo sức lao động thì trong dài hạn người lao động sẽ có xu hướng dịch chuyển sang làm những ngành nghề khác để đảm bảo nhu cầu của cuộc sống. Điều này khiến cho cung lao động trong dài hạn sẽ giảm, trong dài hạn sẽ dẫn đến khan hiếm người lao động trong lĩnh vực này nếu cứ duy trì một mức giá thấp hơn giá của chính phủ quy định.

Khi người lao động có xu hướng làm những nghề khác, kéo theo đó mục tiêu số lượng Luật sư của Bộ Tư pháp trong công cuộc cải cách tư pháp sẽ không đạt được theo kì vọng. Xã hội không có nguồn cung Luật sư đủ nhiều để hỗ trợ người dân giải quyết những vướng mắc pháp lý. Từ đó sẽ làm phát sinh những hệ lụy khác, ví dụ như sẽ có nhiều hơn những hành vi vi phạm pháp luật khi người dân ít được hỗ trợ bởi Luật sư, các công việc, thủ tục hành chính sẽ gặp áp lực hơn vì phải giải quyết nhiều vấn đề của người dân, các cơ quan tố tụng sẽ có nhiều việc để làm hơn khi người dân không hiểu biết nhiều về pháp luật xảy ra tranh chấp, kiện tụng, tố tụng…

Khi giá lao động trong lĩnh vực pháp lý được định giá quá thấp, thì xu hướng chọn ngành Luật để học đại học chắc chắn sẽ giảm. Điều đó dẫn đến việc một số trường buộc sẽ phải đóng cửa khoa Luật khi không có đủ thí sinh nộp hồ sơ, việc làm của các giảng viên ngành Luật cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Còn rất rất nhiều hệ lụy khác mà trong phạm vi bài viết này sẽ không kể ra hết nếu như nghề Luật, lao động ngành Luật bị định giá thấp như hiện nay. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, chắc chắn phải cần có sự can thiệp của các cơ quan có thẩm quyền. Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ LĐTBXH sẽ phải vào cuộc để giải quyết.

Theo NHÂN LỰC NGÀNH LUẬT
3.947 
Click vào đây để xem danh sách 1.320 Tuyển dụng luật sư đang tuyển dụng hoặc nhận thông báo thường xuyên thông tin về Tuyển dụng luật sư